ગુજરાતી પ્રવાસસાહિત્ય સંપદા (Audiobook)

સાહિત્યરસિક મિત્રો,

તમારું સૌનું સપ્રેમ સ્વાગત...

હવે પછી તમે અનેકના કંઠે સાંભળવાના છો, અને પછી વાંચવાના પણ હશો એ ગુજરાતી પ્રવાસનિબંધોનું સંપાદન અમે, મેં અને ભારતીબહેને શા માટે અને કેવી રીતે કર્યું છે એની વાત પછી. હમણાં તો હું તમને પ્રવાસનિબંધો વાંચવાની કેવી લિજ્જત હોય છે એનો મારો અંગત અનુભવ કહું. મારા એક લલિત નિબંધનાં થોડાંક વાક્યો તમારી સામે વાંચું છું; એ સાંભળો —

‘બહાર વરસાદ પડે છે ને હું મારા રૂમમાં, ઓશિકે અઢેલીને પ્રવાસનું પુસ્તક વાંચું છું. વરસાદને ગઈકાલે બહાર હીંચકે ઝૂલતાંઝૂલતાં માણ્યો. આજે એ વરસાદ મહેમાન નથી, ઘરનો માણસ છે. ઓશિકે અઢેલીને બેઠો છું ને સામે બારીમાંથી એ પૂછે છે, ‘કેમ છો?’ ને હું ‘કેમ, આજે પણ તને બહુ જોર ચડ્યું છે કંઈ’ એટલું કહીને પ્રવાસપુસ્તકમાં પ્રવેશું છું. કાન વરસાદને સાંભળે છે, આંખો અત્યારે પ્રવાસમાં છે.

તો ક્યાં છું હું? તો કે ઘરમાં અને ફ્રાન્સમાં એકસાથે. હજુ શરૂઆતનાં પાનાં છે એટલે પેલો એફિલ ટાવર પણ વરસાદની ધારાઓની પેલે પાર દૂર દેખાઈ રહ્યો છે. હે પ્રવાસલેખક મિત્ર, મને ઝટ અંદર ખેંચી લે. 

હવે હું ઘેરાઈ ગયો છું લોભામણા ફ્રાન્સથી. નથી હવે વરસાદ, નથી ઘર, નથી ઓશિકે અઢેલ્યાની નિરાંત. હું હવે અહીં નથી ત્યાં છું. વિશાળ જગવિસ્તારે... 
પ્રવાસનિબંધ પણ કલાકૃતિ છે, અને એનો આનંદ એક અનુભવસમૃદ્ધિ છે — આનંદનું ઐશ્વર્ય. એ મને પરિપ્લાવિત કરે છે, આ વરસાદની ધારાઓની જેમ જ...

તો મિત્રો, તમારો સૌનો આનંદ પણ મારા જેવો, જરાક જુદો પણ હોય, તમારો પોતાનો. પણ તમારી સામે હવે અદ્ભુત માનવજગત અને રોમાંચક પ્રાકૃતિક વિશ્વ ખૂલી જશે... 

ગુજરાતી ભાષામાં પ્રવાસલેખનની શરૂઆત થયાને તો લગભગ પોણા બસો વરસ થયાં. પરંતુ ઈ. ૧૮૬૧માં ડોસાભાઈ કરાકા નામના પારસી લેખકે ‘ગરેટ બરીટન ખાતેની મુસાફરી’નું સચિત્ર પુસ્તક આપ્યું ત્યાંથી એના ખરા શ્રીગણેશ થયા કહેવાય. ત્યાંથી આજ સુધીમાં વિદેશ અને દેશના અનેક પ્રવાસોનાં પુસ્તકોનો એક મબલખ ખજાનો છે એમાંથી અમે, છેક હમણાં સુધીનાં પુસ્તકોમાંથી, ત્રેપન લેખકોની સિત્તેર જેટલી નિબંધકૃતિઓ તમારી સામે મૂકી છે. હા, કાકાસાહેબ કાલેલકર ને ભોળાભાઈ પટેલ જેવાની તો ત્રણ-ચાર કૃતિઓ લેવી જોઈએ ને? એટલે સિત્તેર. પણ એ સિત્તેર આપણી તારવેલી પ્રવાસસંપદા છે, એમાંથી વળી આ શ્રુતિસંપદા, આ ઑડિયો પ્રવાસ-સંપદા એક વિશેષ તારવણી છે.

અમે આ સંપાદનમાં બે મહત્ત્વની કાળજી રાખી છે — એક તો દરેક સમયગાળાને પ્રતિનિધિત્વ મળે ને બીજું પસંદ કરેલા નિબંધો વાચન અને શ્રવણ માટે રસપ્રદ બની રહે. પ્રવાસલેખકો જેમ સર્જકો છે એમ વિચારકો પણ છે. અને એટલે પ્રકૃતિના સૌંદર્યને આલેખવાની સાથે સાથે એ લેખકોએ માનવસ્વભાવ, માનવસમાજ અને વિવિધ સંસ્કૃતિઓનાં વર્ણનો તેમજ પોતાનાં નિરીક્ષણો આપ્યાં છે. 

બસ, આથી વિશેષ શું કહેવાનું હોય? હવે તમે પૂરા કુતૂહલથી અને રસથી પ્રવેશ કરો આ પ્રવાસવિશ્વમાં. સૌને સાનંદ શુભેચ્છાઓ

—રમણ સોની 

•

મિસર દેશ - મહીપતરામ નીલકંઠ • ઑડિયો પઠન: શ્રેયા સંઘવી શાહ

રૂશિયા - નંદકુંવરબા જાડેજા • ઑડિયો પઠન: મનાલી જોશી

ડાલ સરોવર - કલાપી • ઑડિયો પઠન: અનિતા પાદરિયા

નગાધિરાજ - કાકા કાલેલકર • ઑડિયો પઠન: કૌરેશ વચ્છરાજાની

આંધ્રની સૌંદર્યધાની - કાકા કાલેલકર • ઑડિયો પઠન: શ્રેયા સંઘવી શાહ

બદરીવિશાલનાં દર્શન - સ્વામી આનંદ • ઑડિયો પઠન: પાર્થ મારુ

 નેપલ્સ - કનૈયાલાલ મુનશી • ઑડિયો પઠન: શ્રેયા સંઘવી શાહ

ટ્રેજેડીનાં જૂજવાં રૂપ - ચંદ્રવદન મહેતા • ઑડિયો પઠન: કિરણ પટેલ

છાયાચિત્રનો જન્મ - કિશનસિંહ ચાવડા • ઑડિયો પઠન: અનિતા પાદરિયા

કિરાતકન્યા હાથમતી - રામપ્રસાદ શુક્લ • ઑડિયો પઠન: મનાલી જોશી

શ્રવણબેલગોડા - સુન્દરમ્ • ઑડિયો પઠન: મનાલી જોશી

હીરોશીમા - ઉમાશંકર જોશી • ઑડિયો પઠન: ક્રિષ્ના વ્યાસ

અલગારી રખડપટ્ટી – વિશેષ અનુભવો - રસિક ઝવેરી • ઑડિયો પઠન: કૌરેશ વચ્છરાજાની

 સ્વયં મુક્તિદાતા - શિવકુમાર જોશી • ઑડિયો પઠન: પાર્થ મારુ

ફૂજિયામાનાં દર્શને - નવનીત પારેખ • ઑડિયો પઠન: ક્રિષ્ના વ્યાસ

 કેલીથી શૂલપાણેશ્વર - અમૃતલાલ વેગડ • ઑડિયો પઠન: મનાલી જોશી

ભેડાઘાટ –માર્બલ રોક્સ અને ધુઆંધાર - અમૃતલાલ વેગડ • ઑડિયો પઠન: શ્રેયા સંઘવી શાહ

કરાંચી - ચંદ્રકાન્ત બક્ષી • ઑડિયો પઠન: કૌરેશ વચ્છરાજાની

નગ્નતાના સાન્નિધ્યમાં! - ભગવતીકુમાર શર્મા • ઑડિયો પઠન: શ્રેયા સંઘવી શાહ

વિનસનો જન્મ - ભોળાભાઈ પટેલ • ઑડિયો પઠન: શ્રેયા સંઘવી શાહ

શાલભંજિકા - ભોળાભાઈ પટેલ • ઑડિયો પઠન: પાર્થ મારુ

હાઈડેલબર્ગ - ભોળાભાઈ પટેલ • ઑડિયો પઠન: ક્રિષ્ના વ્યાસ

સોનાવરણી સીતા (બેંગકોક) - વિનોદ મેઘાણી • ઑડિયો પઠન: અનિતા પાદરિયા

શ્રીકૃષ્ણ-સંબંધી પુરાવશેષોની શોધમાં - નરોત્તમ પલાણ • ઑડિયો પઠન: પાર્થ મારુ

ઝેન અને યેનની ભૂમિ - ગુણવંત શાહ • ઑડિયો પઠન: કૌરેશ વચ્છરાજાની

લંડનનાં કેટલાંક કલાતીર્થ - રઘુવીર ચૌધરી • ઑડિયો પઠન: કૌરેશ વચ્છરાજાની

યાદ વાશેમ - વર્ષા અડાલજા • ઑડિયો પઠન: કૌરેશ વચ્છરાજાની

અવેક્ષણ - પ્રીતિ સેનગુપ્તા • ઑડિયો પઠન: મનાલી જોશી

 બ્લૅક ફોરેસ્ટ જતાં જતાં - પ્રવીણ દરજી • ઑડિયો પઠન: ક્રિષ્ના વ્યાસ

સાહિત્યિક લંડનનો પ્રવાસ - પ્રવીણસિંહ ચાવડા • ઑડિયો પઠન: ક્રિષ્ના વ્યાસ

 ચિત્રદર્શનો અને પ્રાગ-દુર્ગ • રમણ સોની • ઑડિયો પઠન: રમણ સોની

ઑસ્લોનાં આ ઉપવન-શિલ્પો - કિશોરસિંહ સોલંકી • ઑડિયો પઠન: કિરણ પટેલ

ધૂળમાં ઊડતો મેવાડ - મણિલાલ હ. પટેલ • ઑડિયો પઠન: કૌરેશ વચ્છરાજાની

ઉત્તર-પૂર્વની રાણી – શિલૉંગ - ડંકેશ ઓઝા • ઑડિયો પઠન: અનિતા પાદરિયા

ભૂલા પડવાની મજા! - કલ્પના દેસાઈ • ઑડિયો પઠન: અનિતા પાદરિયા

આંબોલીનાં રેખાચિત્રો (૨) - પ્રદીપ સંઘવી • ઑડિયો પઠન: શ્રેયા સંઘવી શાહ

ચાર દિનકી ચાંદની અલ્મોડામાં - યજ્ઞેશ દવે • ઑડિયો પઠન: પાર્થ મારુ

લોરેલેઈના સંગીતમાં વહેતી ર્‌હાઇન - ભારતી રાણે • ઑડિયો પઠન: ભારતી રાણે

કેપ ઑફ ગુડ હોપ - રાજીવ રાણે • ઑડિયો પઠન: મનાલી જોશી

ઝાંગઝેરબુથી દારચેન - પ્રજ્ઞા પટેલ • ઑડિયો પઠન: પાર્થ મારુ

આહવાથી નવાપુર – ચા પીવા - નરેશ શુક્લ • ઑડિયો પઠન: અનિતા પાદરિયા

સંપાદકો : રમણ સોની • ભારતી રાણે

ઑડિયો સંકલન : શ્રેયા સંઘવી શાહ

ઑડિયો પઠન: 
અનિતા પાદરિયા
કિરણ પટેલ
કૌરેશ વચ્છરાજાની
ક્રિષ્ના વ્યાસ
પાર્થ મારુ
ભારતી રાણે
મનાલી જોષી
રમણ સોની
શ્રેયા સંઘવી શાહ

ઑડિયો એડિટિંગ: પાર્થ મારુ 

•